پروژه

چغندر قند

مقدمه

کشت چغندرقند در اواخر سده 1700 میلادی آغاز گردید، از همان آغاز، علف‌های هرز از مشکلات عمده این زراعت به شمار می‌رفت. آشارد (1799) بر ضرورت کنترل علف‌های هرز قبل از کشت چغندرقند تاکید داشت. وی همچنین متذکر شد در صورت پاک کردن مزرعه از علف‌های هرز، گیاه اصلی قویتر شده و در مراحل بعدی علفهای هرز دیر رشد شده را خفه خواهد کرد. توصیه‌های جدید مبارزه نیز بر اساس تجربیات آشارد است و ضروریست در اوایل رشد، چغندرقند برتر از علفهای هرز باشد. گرچه هنوز در بسیاری از مناطق تولید چغندرقند جهت کنترل علفهای هرز از کولتیواتور تراکتوری و وجین دستی استفاده می‌شود ولی از اوایل دهه 1950 کاربرد علف‌کش‌ها از راههای کنترل اولیه کنترل علفهای هرز بوده است. در این بخش از سلسله مطالب وبلاگ ابتدا به بررسی خصوصیات علفهای هرز و علفهای هرز مهم چغندرقند پرداخته شده و در ادامه در مورد روشهای کنترل و مبارزه (مدیریت) آنها بحث شده است.

 مخازن بذر (بانک بذر)

مخازن بذر ذخیره علفهای هرز می‌باشند که تحت شرایط مطلوب ممکن است با جوانه زدن سر از خاک درآورده با چغندرقند رقابت کنند. این مخازن در اکثر خاک‌های زراعی حاوی مقدار زیادی از علفهای هرز هستند که تعداد آنها از 4100 تا 13700 عدد بذر در متر مربع تغییر می‌کند. تعداد و ترکیب بذر علفهای هرز در هر خاکی متفاوت است ولی رابطه نزدیکی با شرایط آب هوایی، خاک، ‌نوع کشت، آماده نمودن زمین و عملیات مدیریت علفهای هرز دارد.

مخازن بذر دارای بذرهایی با سنین متفاوت هستند. طول عمر بذر بر اثر دفن شدن در خاک یا پوشیده شدن توسط بقایای گیاهی افزایش می‌یابد. تعیین تعداد گونه‌های علف هرز سالیانه مزارع و تشخیص قوه نامیه بذرهائی که نزدیک به سطح زمین قرار دارند به مدیریت علفهای هرز بستگی دارد.

محدود نمودن احیاء مخازن بذر در جهت تدوین صحیح برنامه‌های مربوط به مدیریت علفهای هرز، اهمیت فراوانی دارد. برنامه‌های تلفیقی مانند مناسب ترین تناوب‌های زراعی، مصرف علف‌کش‌ها و عملیات آماده کردن زمین و کاشت، نقش مهمی در محدود نمودن تعداد و تنوع بذر علفهای هرز این مخازن دارند.

در نواحی با مخازن بذر علف زیاد بایستی یک سیستم قوی مدیریت علفهای هرز را به مدت دو تا چهار سال اعمال نمود و زمانیکه بایستی میزان ذخیره بذر تا حد زیادی کم شد، می‌توان این مقدار کم را با مصرف مرتب مقادیر مناسب علف‌کش و بکار بستن عملیات آماده نمودن و کاشت، ثابت نگه داشت. با وجود این گاهی اوقات میزان ذخیره بذر به علل زیر افزایش می‌یابد:

1- هنگامی که به خاطر شرایط نامساعد، کشت کرپه، عدم مصرف علف‌کش در زمان مناسب و کاهش کارآیی علف‌کش، علفهای هرز باقیمانده به بذر می‌نشینند.

2- ورود بذرهای جدید علف هرز توسط بادء آب ،‌کود دامی و با بذر آلوده سایر گیاهان زراعی

3- مقاوم شدن بعضی از علفهای هرز به علف‌کش‌ها  

طول عمر بذر

در برنامه ریزی و طراحی سیستم مدیریت علفهای هرز در زراعت چغندرقند مدت زمان خواب بذر علفهای هرز از اهمیت بالائی برخوردار است. به جهت خطر جوانه زدن و سبز شدن بذر علفهای هرز داخل خاک بایستی با آنها مبارزه کرد. عواملی مانند نوع گیاه،‌ عملیات کاشت و سایر عوامل موثر در جوانه‌زنی، روی طول دوره خواب بذر موثر هستند. بذر اکثر علفهای هرز در زمین‌های زیر کشت عمر طولانی ندارند، متوسط دوره زنده ماندن برای بسیاری گونه‌ها کمتر از 6 سال است. در یک بررسی روی طول دوره زنده ماندن بذرهای دفن شده سوروف در خاک مشخص شد که تمامی بذرها در مدت 5/5 سال از بین رفته و کمتر از یک درصد بذر گیاهانی مانند توق، خرقه،‌و تاج خروس وحشی قوه نامیه خود را حفظ کرده اند.

درصورت مساعد بودن شرایط محیط برای جوانه زدن بذرها، عمر آنها کمتر می‌شود. بالطبع کشت و زرع نقش تعیین کننده در جوانه زدن سریع آنها دارد، زیرا این عمل، بذرها را به سمت شرایط محیطی محدود سوق می‌دهد. روبرتس (1970) دریافت که جمعیت بذرهای زنده علف هرز در صورتی که در یک سال، ‌زمین چند نوبت شخم بخورد و سریعتر از هنگامی که زمین در آن مدیریت بایر بماند، کاهش خواهد یافت.
طول عمر بذرهای تابع درصد بذرهای جوانه زده و تعداد بذر تولید شده توسط علف هرز است. در صورتیکه سالانه 50 درصدد بذرها از بین رفته وبذر جدیدی نیز تولید نشود، بعد از 6 سال میزان بذر زنده موجود دو درصدمقدار اولیه خواهد بود. به شرط سبز شدن 98 درصد بذرها، این مقدار کاهشش در همان اول بدست خواهد آمد.

در صورتیکه ادامه روند جوانه زنی به این شکل، در پایان سال ششم، تمامی بذرهای زنده از خاک ریشه کن خواهند شد (انیس 1977)، مشخص شده است که افزایش میزان جوانه زدن به همراه ممانعت از تولید بذر می‌تواند زمان لازم جهت کاهش جمعیت علف هرز را تا حد باور نکردنی کمتر نمایند.

 

تولید بذر

علفهای هرز زراعت چغندرقند از نظر توانایی تولید بذر تفاوت زیادی با یکدیگر دارند، به عنوان مثال توانایی تولید بالقوه بذر برای علفهای هرز یک ساله مانند یولاف وحشی، تاج خروس وحشی، سلمک و سوروف به ترتیب 250 ، 117400، 72450 ، 7160 عدد به ازاء هر بوته می‌باشد. تولید حقیقی بذر هر گیاه از سالی به سال دیگر و بسته به عوامل مختلف از قبیل رقابت بین گونه ای و درون گونه‌ای، شرایط محیطی اثربازدارنده علف‌کشها و زمان سبز شدن، تفاوت زیادی دارد. برنامه‌های مدیریت علف هرز عملاً میزان تولید بذر را کم می‌کند ولی قادر به توقف کامل آنها نیست چرا که بعضی از این عوامل از کنترل ما خارج هستند.

 

 زمان جوانه زدن

دوره سبز شدن بعضی از علفهای هرز یک ساله کاملاً مشخص شده است، برای مثال اوج زمان سبز کردن تاج خروس وحشی و سلمک از اواسط بهار تا اوایل تابستان است، حال آنکه برای این دوره علف هرز هفت بند از اواخر بهار الی اواسط تابستان می‌باشد. زمان سبز کردن علفهای هرز در زراعت چغندرقند نقش کلیدی در برنامه ریزی مدیریت علفهای هرز ایفا می‌کند.

 

پراکنش و اهمیت علفهای هرز از نظر کشاورزی

مشکل علفهای هرز بر خلاف حشرات بیماریها و نماتدها به حدی است که در صورت عدم مبارزه با آنها زراعت چغندرقند را از بین خواهد برد. در دنیا حدود 250‌گونه علف هرز مهم وجود دارد که 60گونه از آنها در اکثر نواحی زیر کشت چغندرقند یافت می‌شوند. حدود 70 درصد علفهای هرز مزارع چغندرقند پهن برگ و بقیه باریک برگ می‌باشد. معمولاً کمتر از 10 گونه علفهای هرز هرز مهم مزارع چغندرقند یافت می‌شوند. دو گونه علف هرز دائمی آگروپیرون و پیچک صحرایی و ده گیاه یکساله،‌ علفهای هرز مهم مزارع چغندرقند را در جهان تشکیل می‌دهند.

پهن برگ‌های یکساله عبارتند از: تاج خروس وحشی، سلمک،‌ بابونه معمولی، علف هفت بند، فالوپیا،‌ خردل وحشی،‌ و گندمک باریک برگ‌های یک ساله نیز شامل سورف پرآ و چسبک‌ می‌باشد. از سلمک که جزء خانواده اسنفنجیان است، مکرراً به عنوان علف هرز در زراعت چغندرقند یاد شده است. فهرست کامل علفهای هرز مهم چغندرقند در جدول زیر آمده است..
مهندس محمود لعل آبادی - کارشناس مسئول زراعت چغندر قند سازمان جهاد کشاورزی استان کرمانشاه -، سطح زیر کشت چغندر قند استان در سال جاری را ده هزار و ۴۶۸ هکتار اعلام کرد.
لعل آبادی با اشاره به کاهش حدود ۵۰۰۰ هکتاری سطح زیر کشت چغندر قند استان نسبت به سال گذشته، گفت: با توجه به اینکه سال گذشته بخشی از محصول کشاورزان روی دستشان ماند و اینکه طلب کشاورزان به موقع پرداخت نشد، امسال انگیزه کشاورزان برای کاشت چغندر قند کاهش یافت و همین موضوع سبب کاهش سطح زیر کشت این محصول گردید.
او تولید سال گذشته چغندر قند استان را ۵۸۰ هزار تن اعلام کرد و افزود: پیش بینی می شود امسال تولید استان به ۵۱۶ هزار تن برسد.
وی عمده مناطق کشت چغندر قند استان را اسلام آباد غرب، کنگاور، صحنه، بیستون و کرمانشاه عنوان کرد.
لعل آبادی با بیان اینکه چغندر تولیدی استان از کیفیت مناسبی برخوردار است، گفت: متوسط عیار چغندر قند استان بالای ۱۶ درصد است.
وی پیش بینی کرد امسال متوسط عملکرد چغندر استان به ۴۴ تن در هکتار برسد و افزود: طی چند سال گذشته جهش خوبی در افزایش عملکرد این محصول داشته ایم که استفاده از تکنولوژی روز، آموزش کشاورزان و استفاده از ادوات مدرن از کارشناس مسئول زراعت چغندر قند سازمان جهاد کشاورزی استان کرمانشاه با بیان اینکه در حال حاضر دو کارخانه قند استان (اسلام آباد و بیستون) چغندر تولیدی کشاورزان را تحویل می گیرند، اظهار داشت: حداکثر ظرفیتی که این دو کارخانه می توانند چغندر قند جذب کنند ۳۰۰ هزار تن است و حدود ۲۱۶ هزار تن مازاد تولید داریم که به کارخانجات قند اصفهان، قزوین و اراک ارسال می شود.
وی با بیان اینکه استان کرمانشاه پتانسیل تولید یک میلیون تن چغندر قند را دارد، گفت: رسیدن به این میزان تولید مستلزم احداث کارخانه قند سومی در استان است.
لعل آبادی افزود: سال گذشته کشاورز نمونه استان با تولید ۱۳۴ تن چغندر قند در هکتار نمونه کشوری شناخته شد که نشان از پتانسل های بالای استان در تولید این محصول دارد.
وی گفت: هدف گذاری شده تا پایان برنامه چهارم توسعه تولید چغندر قند استان به ۶۸۰ هزار تن برسد که ما مدعی هستیم اگر شرایط فراهم شود امکان تولید یک میلیون تن چغندرقند در استان نیز وجود دارد. جمله دلایل این امر می باشد کنترل علف هرز با استفاده از تناوب در مزارع چغندرقند

یک روش اولیه جهت کنترل علف‌های هرز، کشت چغندرقند، در سالهای متوالی بود. رومر (1972) گزارش داد که کشت متوالی چغندرقند به مدت 12-7 سال در بعضی نقاط آمریکا و سه سال پی در پی در هلند موجب کاهش جمعیت هرز گردید. با این وجود به علت تجمع نماتدها، عملکرد کاهش یافت. سیستم تک کشت چغندرقند هنوز در بعضی کشورها مانند فنلاند اجرا می‌شود. آزمایش جدیدی نشان می‌دهد که سیستم تک کشت با افزایش برخی از علفهای هرز بسیار مزاحم موجب تشدیدمشکلات در مبارزه با آنها می‌شود.

امروزه استفاده از تناوب، بیشتر به دلایل اقتصادی مدنظر است تا کنون علفهای هرز، با این حال استفاده از تناوب جهت مبارزه با علفهای هرز چغندرقند در هر نقطه می‌تواند موفقیت آمیز باشد. در نواحی که از علف‌کش انتخابی استفاده می‌شود بایستی چغندرعلفی را که در زمین مزرعه سبز می‌شود مهار نمود. در صورت توصیه می‌توان از علف‌کش قبل از برداشت گلایفوسیت جهت مبارزه با علفهای هرز چغندرقند در هر نقطه ای می‌تواند موفقیت آمیز باشد. در نواحی که علف‌کش انتخابی استفاد می‌شود بایستی که چغندرقند علفی را که در زمین مزرعه سبز می‌شود مهار نمود. در صورت توصیه می‌توان از علف‌کش قبل از برداشت گلایفوسیت جهت مبارزه با علف‌های چند ساله استفاده نمود. این کار در زمانی که علف هرز کاملاً رشد کرده بسیار موفقیت آمیز می‌باشد (به عنوان مثال سیب زمینی سبز شده در غلات) در حالی که پس از برداشت محصول، چندان کارآیی نخواهد داشت. کشت درکلش نیز موجب کاهش تعداد بذر علف هرز در خاک و کنترل آن می‌شود(ویوزر و همکاران 1986).

گیاهان زراعی کشت قبل در مرزعه چغندرقند مخصوصاً در صورت عدم مبارزه، قادرند ایجاد مزاحمت نمایند. مبارزه با سیب زمینی حاصل از سبز شدن غده، حتی با وجود استفاده از مخلوط اتوفومسات با سایر علف‌کش‌ها یا کلوپیرالید، مشکل است. سیب زمینی‌های حاصل از سبز شدن بذر را می‌توان با مصرف مخلوط فن مدیفام و کلریدازون (پیرازون) یا هرس تراکتوری راحت تر از بین برد. جهت مبارزه با سیب زمینی‌های حاصل از غده، تکرار استفاده از هرس تراکتوری برای جلوگیری از هرگونه رشد مجدد غده‌ها ضروری است. در صورتیکه برای مدت کوتاهی اختلاف ارتفاع بین سیب زمینی‌های و چغندرقند وجود داشته باشد، می‌توان با استفاده از گلیفوسیت مزرعه را از علف هرز پاک نمود. (در مرحله از برداشت) یا استفاده از فلوروکسی ییر در مزارع غلات می‌توان تعداد زیادی سیب زمینی سبز کرده را از بین برد.

(بویس و جول 1986) وجود کلزا به عنوان علف هرز هنگاکی که در تناوب وارد می‌شود، خود مشکل دیگری است. از علف‌کش‌های مخصوص چغندرقند می‌توان برای مهار آن استفاده نمود، ولی باید دقت نمود، کلزا فقط در مراحل سبز شدن و رشد به علف‌کش حساس است، که بسیار سریع می‌گذرد. بنابراین استفاده مجدد از علف‌کش یا عملیات مکانیکی ضروری است.

بذر کلزا تا چند سال زیر خاک به حالت خواب زنده می‌ماند. در مزارع انگلستان به کرات مشاهده می‌شود که تا پنج سال یا بیشتر بعد از کاشت کلزا، ناگهان جمعیت زیادی از آن در زمین ظاهر می‌شوند. به همین دلیل بایستی در زمینی که سال قبل زیر کشت کلزا بوده، با استفاده از عملیات آماده کردن زمین و کاشت، آنرا مهار نمود.

نوع محصولات در تناوب و شدت مبارزه با علفهای هرز روی جمعیت علف هرز تاثیر می‌گذارد. بری و هیلتون (1975) گزارش دادند که بین سالهای 1950 و 1974 در مزرعه ای در انگلستان جمعیت پوآ در تناوب سیب زمینی، غلات و چغندرقند افزایش یافت. در حالی که جمعیت علفهای استلاریا و هفت بند کاهش یافتند علف‌کش‌های مورد استفاده در این مزرعه، دو علف هرز آخری را کنترل نموده، ولی به علت عدم تاثیر بر پوآ این گیاه به گل رفت و به بذر نشست. در اواخر دهه 1970، بسیاری از علف‌کش‌های غلات از مهار جمعیت‌های فراوان ویولا عاجز شدند و در حال حاضر این علف هرز جزء گیاهان مزاحم کشت چغندرقند در انگلستان می‌باشد. نئورورر (1975) با بررسی علفهای هرز در چهار ناحیه اتریش طی سالهای 1965 الی 1975 عنوان نمودند، تا زمانی که تغییرات تراکم علف هرز خیلی ناچیز بود، تعداد علفهای هرز بسیار مزاحم مزارع چغندرقند (مانند آگروپیرون، بی تی راخ و هفت بند و بعضی از باریک برگهای یکساله) افزایش یافتند. با این وجود مصرف علف‌کش‌های پایدار در اراضی مردابی باعث کاهش کلی جمعیت آنها گردید.

زمان شخم تحت تاثیر عواملی ماننـد انـوع خـاک و کـشت قبلی، روی زمان سبز کردن علفهای هرز تاثیر می‌گذارد. شخم دیر هنگام عموماً علف هرز کمی را رد پی دارد (ویورز و همکاران، 1986).

بدیهی است که مهار علف هرز می‌بایست در مورد تمامی محصولات حاضر در تناوب صورت گیرد تا از افزلیش علف هرز خاصی که ایجاد مشکل می‌کند و یا موجب بر هم خوردن تعادل میان جمعیت علفهای هرز مختلف می‌شود، جلوگیری نمود

 



JavaScript Codes


Javascripts