پروژه

لحیم کاری

لحیم‌کاری (به انگلیسی: Soldering) کاربرد فلز مذاب برای چسبانیدن سطح یک فلز جامد با استفاده از پدیده نفوذ است که به کمک یک محلول شیمیایی عملی می‌شود و برای اتصال فلزها به‌کار می‌رود.

لحیم‌کاری بر دو نوع نرم و سخت انجام می‌پذیرد که اختلاف ایندو در دمای انجام‌است.

لحیم کاری

 

بعد از آماده شدن بورد مدار چاپی ،نوبت به نصب و ثابت کردن قطعات روی بورد می رسد . رایجترین روش نصب قطعات روی بورد مدار چاپی لحیم کاری (soldering) است. لحیم کاری عبارتست از متصل کردن دو سیم ، یا یک سیم و سطح مسی مدار چاپی توسط آلیاژ قلع سرب مذاب. برای لحیم کاری به وسایلی نیاز داریم که آنها را در زیر توضیح میدهیم.

 

 

 

وسایل لحیم کاری

 سیم لحیم:

ماده ای که دو قطعه را به یکدیگر متصل میکند، لحیم (solder) نام دارد.لحیم آلیاژی از دو فلز قلع و سرب است که با نسبت وزنی خاص با یکدیگر ترکیب شده اند . لحیم دارای انواع مختلفی است که برای کارهای متفاوت به کار برده میشوند . بهترین لحیم برای کارهای الکترونیکی لحیم SN63PVB37  است که 63% قلع و 37% سرب دارد .

همانطور که می دانید ، فلزات در مجاورت هوا اکسید می شوند که این اکسید به صورت یک لایه عایق روی قطعات را میپوشاند. این لایه اکسید می تواند باعثن خرابی عمل لحیم کاری شود ،به همین دلیل از ماده ای موسوم به روغن لحیم (flux) برای ازبین بردن اکسید فلز و کامل کردن لحیم کاری استفاده می شود. اما در کارهای الکترونیکی معمولاً روغن لحیم کاری بصورت مستقیم بکار نمیرود ؛ لحیمهایی که در کارهای الکترونیکی بکار برده میشود، بصورت لوله های توخالی ساخته میشوند که داخل آنها با روغن لحیم کاری پُر شده است.

 

روغن لحیم :
هرگاه دو قطعه را بخواهند بوسیله لحیم ، اتصال دهند بایستی کاملا تمیز و از هرگونه چربی ، رنگ و اکسید پاک گردند . بنابراین در زمان لحیم چون درجه حرارت بالا است سبب می شود در سطح خود لایه ای اکسد بوجود آید و پس از لحیم کاری ممکن است این لایه اکسید مانع از تماس الکتریکی بین آن دو شود . برای جلوگیری از این کار از روغن لحیم استفاده می کنند . این روغن از ماده ای به نام کلوفون تشکیل شده و حل کننده اکسید و هر مواد زائد است .

 

طرز کار با روغن لحیم :


قبل از لحیم کاری باید محل اتصال به این روغن آغشته شود و بعد عمل لحیم کاری صورت گیرد . با انجام این کار روغن ، مواد زاید بر روی اتصال را در خود حل کرده و هنگامی که هویه داغ به محل اتصال نزدیک می شود ، روغن را کنار زده و محل اتصال را از ماده های خارجی خالی می نماید . امروزه لحیمهای در الکترونیک مورد استفاده می گردد که در داخل خود روغن لحیم دارند لذا نیازی به روغن لحیم جداگانه ندارند . اصطلاحا به این نوع لحیم ، سیم لحیم با مغزی روغن می گویند . بهر صورت در هنگام لحیم کاری بایستی از تمیز بودن محل اتصال ، اطمینان حاصل شود .

 

 

 

 

 

 

 

 

 هویه :

انواع هویه:
1- هویه ی ساده که به وسیله ی حرارت چراغ پریموس  گاز یا زغال گرم می شود.
2- هویه ی برقی که بر دو نوع می باشد: هویه ی قلمی(مقاومتی)

و هویه ی هفت تیری(ترانسفورماتوری). تفاوت این دو نوع هویه در این است که هویه ی هفت تیری در مدت زمان کوتاه تری گرم می شود و معمولا هویه ی ترانسفورماتوری برای تولید توان های بالا ساخته می شود.
3- هویه ی گازی: در مواردی که برق وجود ندارد می توان از این نوع هویه استفاده کرد. جرقه زن های پیزوالکتریک گاز را مشتعل کرده و حرارت آن نوک هویه را گرم می کند. این هویه دارای توان 80 تا 150وات است و مخزن آن با گاز بوتان پر می شود. یک مخزن گاز می تواند تا 180 دقیقه کار کند.

قلع کش
قلع کش وسیله ای است که با آن می توان لحیم را از محل اتصال جدا کرد.
1- قلع کش پیستونی
2- قلع کش حرارتی
3- فتیله ی لحیم

برای چسباندن دو قطعه بایستی لحیم ذوب شده را در محل مورد نظر قرار دهیم . ذوب کردن لحیم توسط وسیله ای به نام هویه (soldering iron) انجام میشود. ساده ترین هویه عبارتست از یک دسته و یک نوک مخروطی تیز که توسط جریان برق(المنت) داغ میشود.هویه های پیشرفته تر دارای دستگاه تنظیم حرارت ،پایه فنری برای نگهداری هویه ، و محل اسفنج خیس برای پاک کردن نوک هویه هستند.

 وسیله دیگری که جزء ابزارهای الزامی لحیم کاری نیست ولی میتواند کمک زیادی به عملیات لحیم کاری کند ، وسیله ایست بنام دست سوم (third hand) .این وسیله با نگه داشتن قطعات و بورد مدار چاپی ،دستهای شما را برای گرفتن هویه و لحیم (و بالا بردن دقت و ظرافت کار) آزاد میکند.

 پایه هویه :

برای جلوگیری از خطرات سوزاندن سیم ، فرش ، دست و ... توسط هویه معمولا از وسیله ای به نام پایه هویه استفاده میشود . این وسیله دارای سی پیچ مسی برای قرار دادن هویه و معمولا دارای اسفنجی نسوز برای تمیز کردن نوک هویه که باید قبل از استفا ده از اسفنج آن را با آب خیس کرد . در بعضی مواقع به جای اسفنج محلی را برای قرار دادن قطعات روی آن ایجاد کرده اند . البته شما هم میتوانید مثل من آن را با مقداری سیم مفتولی مسی ، مقداری سیمان و یک کاسه پلاستیکی یا جای تن ماهی  بسازید .  

رعایت نکات ایمنی در لحیم کاری

 

از آنجائیکه در لحیم کاری بافلز مذاب و هویه داغ (که دمای آن گاهی بهC  ْ300 نیز میرسد) سرو کار داریم ، رعایت نکات ایمنی الزامی است . در زیر چند نکته ایمنی در لحیم کاری را تذکر میدهیم :

 

1 هرگز هویه داغ را روی میز قرار ندهید؛ برای این کار از پایه فنری استفاده کنید.

2 مراقب باشید هویه داغ با سیمهای برق تماس پیدا نکند.

3 در مکانهای مرطوب لحیم کاری نکنید.

4 هنگام لحیم کاری از عینک محافظ استفاده کنید.

5 بخار لحیم (که درآن سرب وجود دارد) سمی است . هرگز بخار لحیم را تنفس نکنید.

 

برای اجتناب از تنفس بخار لحیم ، وجود یک سیستم تهویه مناسب الزامی است . دراین قسمت نحوه ساخت یک دستگاه تهویه ساده و ارزان قیمت برای دور کردن بخارلحیم را تشریح میکنیم .

 

 

دستگاه تهویه لحیم کاری

 

برای ساخت یک دستگاه تهویه ارزان قیمت و سایل زیر را تهیه کنید:

 

1 فن 12 ولت کامپیوتر یک عدد

2 منبع تغذیه 12 ولت DC-220ولت AC-یک عدد

3 لوله خرطومی پلاستیکی به قطر 12 سانتیمتر (مخصوص هود آشپزخانه ) به اندازه لازم

4 چسب برق

 

برای مونتاژ این دستگاه

 

1 سیمهای ورودی فن را به سیمهای خروجی منبع تغذیه متصل کرده ، و به کمک چسب برق محل اتصال را عایقکاری کنید . دقت سیمها را با پلاریته صحیح (مثبت به مثبت منفی به منفی ) به یکدیگر متصل کنید.

2 فن را ازسمتی در دهانه لوله خرطومی قرار دهید که هوا را به داخل لوله بکشد . اطراف محل اتصال فن و لوله را با چسب برق بطور کامل بپوشانید.

3 فن را درنزدیکی محل لحیم کاری مستقر کنید،و سر دیگر لوله خرطومی را بیرون پنجره بگذارید. منبع تغذیه برا به پریز برق بزنید.

 

 

 لحیم کردن سیم به سیم

برای لحیم کردن دو سیم به یکدیگر (بایک سیم به پایه قطعه الکترونیکی ) ، ابتدا سر هر دو سیم را به اندازه کافی لخت کنید . سپس به کمک دَم باریک در انتهای سیمها یک حلقه کوچک ایجاد کنید.

حلقه های کوچک ایجاد شده را در یکدیگر قلاب کنید . به کمک دَم باریک (با دست سوم ) نزدیکی محل اتصال را محکم بگیرید (بهتر است محل دَم باریک بین نقطه اتصال و قطعه الکترونیکی باشد، تا مانع از رسیدن حرارت به قطعه شود ) . نوک هویه را (که قبل از داغ شده ) روی محل اتصال بگذارید ؛کمی صبر کنید تا اتصال داغ شود .سپس ،لحیم را روی نقطه اتصال قراردهید تا کمی از لحیم ذوب شده و محل اتصال را بپوشاند . هویه و لحیم را همزمان از نقطه اتصال دور کنید؛ چند لحظه صبر کنید تا قطره لحیم جامد شود.

 یک لحیم خوب باید صاف و براق بوده و در تمام محل اتصال بخوبی پخش شده باشد. اگر محل اتصال داغ نشده باشد، یا اگر محل اتصال چرب و خاک آلوده باشد،و یا نوع لحیم برای کار مورد نظر مناسب نباشد لحیم کاری بخوبی انجام نخواهد شد.

 

لحیم کردن سیم به بورد مدار چاپی

برای لحیم کردن یک سیم یا پایه قطعه الکترونیکی به سطح مسی بورد مدار چاپی ،ابتدا سیم یا پایه قطعه را از سوراخ مدار چاپی عبور دهید (قطعه باید در سمت بدون مس مدار چاپی قرار گیرد). سر سیم را کمی به بیرون خم کنید تا روی بورد محکم شود. نوک هویه را (که از قبل داغ شده ) روی محل اتصال (محل برخورد سیم و بورد ) بگذارید ؛ کمی صبر کنید تا این محل داغ شود . سپس ، لحیم را روی نقطه اتصال قرار دهید تا کمی از لحیم ذوب شده و محل اتصال را بپوشاند . هویه و لحیم را همزمان از نقطه اتصال دور کنید؛ چند لحظه صبر کنید تا قطره لحیم جامد شود. به کمک سیم چین ،سیمهای اضافی را از روی بورد مدار چاپی قطع کنید. اکنون قطعه به بخوبی روی بورد مدار چاپی مستقر شده است.

 



JavaScript Codes


Javascripts