پروژه

پروانه

اطلاعات اولیه

پروانه‌ها متعلق به راسته پولک بالان از رده حشرات هستند. دارای خرطوم هستند، بالها پرده‌دار و پولک‌دار است. لارو قطعات دهانی خورد کننده دارد. در پروانه‌ها بال در زمان استراحت عمودی می‌ماند. شاخکها گرز مانند یا گره دارند.

ساختار بدن

سر یک حشره شامل 6 قطعه بهم جوش خورده است که 4 قطعه آن دارای زایده هستند. ماندیبولها و اولین ماگزیلها نسبت به دهان در اطراف واقع می‌شوند و یک لب بالایی دهان را از جلو محافظت می‌کند. ماگزیلای دوم لب پایینی را می‌سازد. این اندامهای ذکر شده قطعات دهانی خورد کننده و جونده را تشکیل می‌دهند. در پروانه ماگزیلا به صورت قطعات دهانی مکنده خارج می‌شود.

هر یک از 3 قطعه سینه در بردارنده یک جفت پا است و به قطعات دوم و سوم یک جفت بال نیز متصل است. در شکم حشره 7 قطعه اول بدون زایده هستند. در قطعات هشتم و نهم زایده‌ای وجود دارد که به کار تخم‌گذاری کمک می‌کنند. مخرج در قطعه دهم قرار دارد. دو قطعه آخر سینه‌ای و 8 قطعه اول شکمی دارای اسپیراکلهای زوجی هستند که به دستگاه تنفسی نایی منتهی می‌شوند.

پوست بدن

سطح بدن دارای پوششی ویژه است که در دوران رشد پس جنینی و به هنگام پوست اندازی به شدت تحت تاثیر اعمال فیزیولوژیک مختلف قرار می‌گیرد. پوست بدن بر عکس کرمها و نرمتنان از استحکام و مقاومت زیادی برخوردار است. بررسیهای بافت شناسی پوست که بوسیله میکروسکوپ نوری انجام شده نشان می‌دهد که پوست از دو لایه مشخص یکی سلولهای اپیدرمی یا هیپودرم و دیگری لایه کوتیکول تشکیل می‌شود. پوست بدن بطور کلی وظایف زیر را انجام می‌دهد.

·         بدن را در برابر عوامل فیزیکی و مکانیکی مختلف محیط مانند زرهی محافظت می‌کند.

·         از تبخیر آن بدن که در زندگی حشرات دارای اهمیت ویژه‌ای است جلوگیری کرده و مانع نفوذ مواد سمی و خارجی به بدن می‌شود.

·         حشره را در برابر تغییرات بیش از اندازه گرمای محیط محافظت می‌کند.

 

غده‌های پوستی

غده‌های پوستی اعم از تک سلولی یا چند سلولی بلافاصله در زیر کوتیکول و یا اندکی فراتر قرار می‌گیرند. ترشحات آنها در مراحل مختلف زندگی حشره ، اعمال بسیار گوناگونی را انجام می‌دهند. مهمترین غده‌های پوست عبارتند از: غده‌های چرب کننده ، غده‌های مومی ، غده‌های لاکی ، غده‌های ابریشم‌ساز و غده‌های پوست اندازی.

ماهیچه‌های بدن

بیش از یک قرن است که معلوم شده است ماهیچه‌های بدن حشرات مانند دیگر بند پایان بجز در موارد استثنایی عموما از تیپ مخطط است. رنگ آنها معمولا روشن و یا خاکستری است اما ماهیچه‌های بال زرد ، نارنجی و یا قهوه‌ای روشن است. اینگونه رنگ آمیزی به سبب وجود رنگدانه‌های گوناگونی است که در ساختمان ‌آنها پراکنده‌اند. چون بدن حشرات و پیوستهای آنها از بندهای زیادی تشکیل شده است به این دلیل تعداد ماهیچه‌ها برای تامین حرکات آنها بسیار زیاد و قابل توجه است. چنانچه در بدن لارو بعضی از پروانه‌ها تعداد آنها 3000 و گاهی بیشتر است.

دستگاه تنفس

تنفس بوسیله شبکه‌ای از لوله‌های میان تهی ویژه به نام تراشه صورت می‌گیرد. مجموع این لوله‌ها و انشعابات متعدد آنها بطور کلی سیستم تنفسی حشره را بوجود می‌آورد. تراشه‌ها لوله‌های اکتودرمی منشعبی هستند که در دو طرف جانبی بدن بوسیله روزنه‌های متقارن به نام استیگمات به بیرون باز می‌شوند.

تراشه‌ها به رنگ نقره‌ای شفاف بوده و درون آنها دارای پوشش کوتیکولی مارپیچی به نام تنیدیوم می‌باشد. انتهای هر یک از لوله‌های تنفسی به یک سلول تراشه‌ای و لوله‌های تنفسی بسیار باریک به نام تراکئول ختم می‌شود. این تراکئولها که قطر آنها کمتر از یک میکرون می‌باشد برای اکسیژن رسانی بطور مستقیم به سوی اندامها ، بافتها و سلولهای بدن کشیده می‌شود.


 

دستگاه گردش خون

دستگاه گردش خون حشرات در مقایسه با دیگر جانوران بی‌مهره سلوم‌دار بسیار ساده بوده و تنها از یک لوله پشتی تشکیل شده است. این لوله در ناحیه شکم معمولا قلب و در قفسه سینه و سر ، آئورت را بوجود می‌آورد. در پروانه لوله پشتی با خانه‌های قلب است. در اینحالت قلب به تعدادی اطاقک که در بیشتر موارد شماره آنها به 8 عدد می‌رسد تقسیم شده است. جریان خون به داخل قلب بوسیله روزنه‌های جانبی آن که در حد فاصل خانه‌ها قرار دارند انجام می‌گیرد.

تولید مثل

عمل لقاح از طریق جفتگیری صورت می‌گیرد و تخم گذاشته می‌شود. در پروانه جنین به صورت رشد نیافته‌ای از تخم درمی‌آید و در ظاهر به کرمهای حلقوی می‌ماند. این لاروها طی پوست اندازی متوالی رشد می‌کنند و سرانجام محفظه‌هایی در دیواره بدن پدید می‌آید و دیسکهای شفیره‌ای شروع به پیدایش می‌کنند. این دیسکها جوانه‌های درونی هستندکه بعدها زایده‌های جانور بالغ مانند بالها ، پاها و قطعات دهانی جدید از آنها حاصل می‌شوند. تغییر شکل لارو کرمی شکل به جانور بالغ در درون پیله انجام می‌شود. در این مرحله محفظه‌هایی که محتوی دیسکهای شفیره‌ای هستند باز می‌شوند و زواید جانور بالغ کم‌کم ظاهر می‌شوند.

انواع پروانه

پروانه اطلسی

این حشره شب‌زی بزرگترین بالها را در میان گروه پروانه‌ها دارد. اما بدن او کوچک است و در حدود 5 سانتیمتر طول دارد. بالهای جلویی نوع بالغ به سمت عقب خم شده و هر چهار بال او دارای طرحهای نیمه شفاف می‌باشند.

پروانه بلوطی

این پروانه درشت هیکل دارای شاخکهای بسیار کوچکی است و تا به سن بلوغ نرسد٬ غذا نمی‌خورد. نرها و ماده‌ها از نظر اندازه و رنگ با همدیگر فرق دارند. نوع نر خیلی بزرگتر از نوع ماده است. نوع ماده تا زمانی که نوع نر آن را پیدا کند و با او جفتگیری نماید٬ پرواز نمی‌کند.


 

پروانه شطرنجی دم چلچله‌ای

این پروانه استوایی که در همه جا پراکنده است٬ یک پرواز کننده قوی می‌باشد و احتمالا برای پیدا کردن غذا مهاجرت می‌کند. پیله این پروانه به خوبی استتار شده و در صورت مورد تهدید قرار گرفتن٬ شاخ چنگالی شکل پشت سرشان را باد می‌کند. این شاخ بوی تنفر انگیز و بدی را در فضا منتشر می‌کند.

پروانه فینیقیه‌ای

نام دیگر این پروانه آپولوی کوچک می‌باشد. این پروانه در مناطق کوهستانی زندگی می کند و به ندرت درمناطق پایین‌تر دیده شده است. طرح روی بالهای این پروانه متغیر است بالهای او بسیار نازک بوده و دارای پولکهای ظریفی می‌باشند که نیمه شفاف به نظر می‌آید. پروانه فینیقیه در مقابل سرما بسیار مقاوم است و با وجود آن فقط در فصل تابستان فعال است.

پروانه کوچک پستچی

این پروانه استوایی در حاشیه جنگلها زندگی می‌کند و از شهد گل ساعتی تغذیه می‌کند. گونه این پروانه دارای 30 رنگ مختلف بوده و با لرزاندن بالهای خود پرندگان مزاحم را از خود دور می‌کند.

پروانه ها را به دو نوع تقسیم می کنند:

1- پروانه های روز پرواز .

2- پروانه های شب پرواز( شب پره ها) .

بعضی پروانه های شب ، از فروغ بدن خود راه را جسته و در مسیرهای مختلف حرکت می کنند . این پروانه ها شبها مانند چراغ های سفید ، قرمز، آبی یا سبز درخشان جلوه گری کرده ، منظره بسیار جالبی که بی شباهت به چراغانی نیست به وجود می آورند. اگر درروز بربدن آنها بنگریم می بینیم اکثراً سفید یکدست یا قهوه ای روشن هستند. علت ایجاد این نور و پرتوافکنی ، ایجاد الکتریسیته در بدن آنها یا وجود مواد شفاف لومینه سانس مثل فسفر و غیره است.

در استرالیا پروانه شب تابی وجود دارد که پهنای بال های آن به 36 سانتی متر می رسد و انسان آنرا با پرندگان اشتباه می کند و وقتی پرواز می کنند چون نور افکن مسیر را روشن می سازند.

زیباترین پروانه های شب تاب، پروانه ای است بنام " مهتاب" که بالهای عریض آن چون ماه نو هلالی شکل است.

مهارت وابتکار پروانه مهتاب

این پروانه معماری چیره دست نیزهست وبا ابتکار خود با برگهای خشک درختان ، خانه زیبایی برای کرم های خود درست می کند و زمستان را به همراه تخم ها درون آن خانه گرم و نرم می خوابد.

نقش بو در پروانه

بسیاری از حشرات از جمله پروانه ها با زبان بسیار عجیبی با یکدیگر ارتباط حاصل می کنند. آنها بوسیله انتشار بوهای مخصوص از فاصله های بسیاردور به هم علامت می دهند. مثلاً ماده های حیوانی از طایفه کرم ابریشم بنام بومبیکس (Bombyx) از غده های قسمت عقب بدن خود ماده معطری را ترشح می کنند و به نرهای جنس خود که خیلی دور هستند اطلاع می دهند که مقدم آنها را گرامی خواهند داشت.

فاصله ای که حشره نر بو را احساس می کند باور کردنی نیست. انسان فقط از فاصله چند متری بو را حس می کند ولی این حشرات از فاصله چند کیلومتری بوی ماده خود را درک می کنند.

دانشمندان برای اینکه بفهمند حشرات از چه فاصله ای بو را حس می کنند از قطاری که در حال حرکت بود کرمهای نر را به فاصله منظمی رها کردند. پس از طی یازده کیلومتر بسیاری از کرمها راه قفس کرم ماده را پیدا کردند.

موضوع بسیار جالب توجه آن که کرم ماده فقط یک ده هزارم میلی گرم ماده معطر دارد و هر بار مقدار بسیار کمی از آن را در هوا پخش می کند. معذلک سلولهای عصبی شاخک پروانه نر قادر به تشخیص این بو می باشد و پروانه نر را به سوی منبع این بو می برد.

پروفسور بونتاندت رئیس جامعه ماکس پلانک درآزمایشگاه خود موفق شده ماده معطرپروانه بومبیکس را بسازد. این ماده یک الکل اشباع نشده به فرمولC16H30O است. با این حال برای این که بتوانیم عین آن ماده را بسازیم باید وضع هندسی اتم ها در میان مولکول آن ماده کاملاً مشابه وضع ماده طبیعی باشد. اگر ماده ای بسازیم که فرمول شیمیایی آن فرمول مذکور باشد ولی فقط یک مولکول از ماده آن جابجا شده باشد هیچ حشره نری به وسیله آن جذب نخواهد شد.

بررسی ها نشان می دهد اکوسیستم های کوهستانی یکی از مهم ترین زیستگاه های پروانه های ایران هستند که امروزه به دلیل تغییر کاربری و از سوی دیگر بر اثر چرای مفرط دام در مراتع، زیستگاه این حشرات به خطر افتاده و زندگی پروانه ها را نیز در معرض تهدید قرار داده است.
 به نحوی که متاسفانه در برخی مناطق، تعداد گونه های قابل مشاهده پروانه ها بسیار کمتر از سال های گذشته است. از سوی دیگر، از آنجا که ایران کشوری کوهستانی است، حفظ اکوسیستم های کوهستانی برای حفاظت از گونه های حشرات بسیار اهمیت دارد؛ به طوری که در صورت نابودی حشرات، اکوسیستم کوهستانی به خطر می افتد و در صورت نابودی کوهستان حشرات از میان می روند.

تحقیقات نشان داده است حشرات در گرده افشانی و چرخه مواد غذایی نقش اساسی در اکوسیستم ها دارند که این مساله در اکوسیستم های کوهستانی بویژه در ارتفاعات بالاخود را بیشتر نشان می دهد. اکوسیستم های کوهستانی درارتفاعات وابسته به گیاهان بالشتکی مثل گونه های خاردار هستند؛ چراکه این گیاهان در فصل سرما حشرات را در خود جای می دهند. براساس مطالعات، در صورت نابودی گیاهان، یک سانتی متر از خاک کوهستان که طی 100 سال تشکیل شده است، با بارش یک باران شسته می شود و از میان میرود و وقوع این سیلاب ها زیستگاه پروانه ها را تهدید می کند.    
 از سوی دیگر، شاهد تبدیل و تغییر اراضی کوهستانی، جنگلی و زمین های کشاورزی هستیم، به طوری که هم اکنون مناطق کوهستانی زاگرس، البرز، شمال خراسان و آذربایجان تحت فشار این نوع تخریب ها هستند. بررسی ها نشان داده است کوهستان های شمال خراسان دارای بارندگی های کمتر و مراتع کمتر هستند؛ اما در عین حال به دلیل کوچ نشینی دام زیادی در منطقه وجود دارد که اول بهار حرکت کوچ‌نشینها شروع میشود و چرای حیوانات، مرتع را از میان می برد.
   تحقیقات نشان داد است تنوع پروانه‌های ایران در کوه های زاگرس بیشتر است. این کوه ها به دلیل ویژگیهای خاص، موقعیت جغرافیایی و توپوگرافی منحصر به فرد از نظر زمین‌شناسی از قابلیت بالای گونه‌زایی برخوردار است که این امر در مورد پروانه‌ها خود را بیشتر نشان داده است، چرا که این منطقه دارای شرایط آب و هوایی منحصر به فرد است. علیرضا نادری، یک کارشناس و متخصص در زمینه حشرات بر اساس بررسی های انجام شده، برای پروانه های استان تهران گفت: استان تهران دارای 3 یا 4 گونه بومی (اندمیک) پروانه است که در هیچ کجای دنیا قابل مشاهده نیست. در کوهستان توچال با ارتفاع 4000 متر در فصول مختلف می توان حدود 100 گونه پروانه را مشاهده کرد، یعنی یک چهارم پروانه‌های کشور در کوهستان توچال قابل مشاهده هستند.

 

پروانه برگخوار سفید آمریکایی (Hyphantria cunea) یکی از مهمترین آفات گیاهان مختلف در دنیاست. آفت بومی امریکای شمالی بوده و پس از جنگ جهانی دوم در سراسر اروپا گسترش پیدا کرد و امروزه در بسیاری از کشورها در زمره آفت درجه اول محسوب می گردد. لاروهای آفت از برگها و جوانه های گیاهان میزبان که بیش از ۶۳۶ گونه گیاهی اعم از باغی، زراعی و جنگلی بالغ می گردد تغذیه می نماید و باعث لخت شدن و بی برگی کامل درختان میزبان شده و درنتیجه خسارت شدید و لطمه غیر قابل جبرانی را به کشاورزان و روستائیان وارد می سازد. به علاوه با عاری کردن و لخت کردن درختان زینتی در حاشیه جنگل، پارکهای جنگلی و نیز پارکها و فضای سبز شهری، منظره و جلوه بسیار زشتی ایجاد نموده و از این طریق نیز لطمه شدیدی را به اکوتوریسم مناطق و استان های آلوده وارد می شود.توت از میزبان های مرجح این آفت می باشد که برگ ها و جوانه های برگی آن به شدت مورد تغذیه لارو های آفت قرار می گیرد، بنابراین در مناطقی از استان های شمالی کشور که صنعت نوغانداری رواج دارد، گسترش آفت می تواند خسارت قابل توجه و شدیدی را به نوغانداران وارد سازد. این آفت که تا قبل از سال ۱۳۸۱ در زمره ی آفات قرنطینه خارجی محسوب می شد، اولین بار در تابستان ۱۳۸۱ ازلشت نشا در استان گیلان گزارش شد، اما به تدریج و طی سالهای اخیر و علی رغم اقدامات قرنطینه در مناطقی از شمال کشور مانند استانهای مازندران و سپس اردبیل گسترش یافت.

 ● اقدامات انجام شده:

با گزارش آفت از کشور، جلساتی در سازمان حفظ نباتات کشور و با حضور نمایندگانی از موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور و نیز موسسه گیاهپزشکی کشور برگزار گردید وبر اساس مصوبات جلسه، اقداماتی از سوی سازمان حفظ نباتات برای مهار و جلوگیری از گسترش آفت به سایر مناطق صورت گرفت و موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور نیزموظف گردیدتا با تدوین و اجرای طرح تحقیقاتی در این زمینه، نسبت به تعیین دامنه میزبانی و پراکنش آن در استان گیلان و استان های همجوار اقدام نماید.

در پاییز سال گذشته نمونه هایی از لاروهای آفت از استان اردبیل جمع آوری وجهت شناسایی به موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور ارسال گردید. متعاقب آن بازدیدی از مناطق آلوده به آفت در استان اردبیل صورت گرفت وبر اساس بررسی های به عمل آمده، وجود آفت در برخی از مناطق این استان گزارش گردید و جلسه ای در خصوص مدیریت کنترل آفت با حضور نمایندگانی از موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور،، سازمان حفظ نباتات کشور، سازمان جنگل‌ها و مراتع کشور، معاونت آموزش و تحقیقات و نیز مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان و نیز معاونت‌های زراعت و باغبانی درمحل سازمان جهاد کشاورزی استان اردبیل برگزار گردید و مسئولیت تدوین طرح تحقیقاتی در زمینه مدیریت کنترل پروانه برگخوار سفید آمریکایی به موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور واگذار گردید و تامین اعتبارات لازم برای اجرای طرح در این استان به عهده جهاد کشاورزی استان اردبیل گذاشته شد. متعاقب آن پروپوزال طرح تحقیقاتی جهت بررسی و اعلام نظر جهت تامین اعتبار به جهاد کشاورزی استان اردبیل ارسال گردید.

به دنبال طغیان شدید آفت در استان گیلان، جهاد کشاورزی استان گیلان نیز در اواخر سال گذشته اقدام به برگزاری جلسه هم اندیشی برای دستیابی به شیوه های کاربردی و عملی برای کنترل سریع آفت نمود. در این جلسه که نمایندگانی از موسسات تحقیقاتی تابعه وزارت جهاد کشاورزی ،سازمان حفظ نباتات کشور، دانشکده کشاورزی دانشگاه گیلان ،سازمان جنگل‌ها و مراتع کشور و معاونت های کشاورزی، باغبانی و حفظ نباتات استان برگزار گردید و مسئولیت تدوین طرح تحقیقاتی در زمینه مدیریت کنترل پروانه برگخوار سفید آمریکایی به موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور واگذار گردید و تامین اعتبارات لازم برای اجرای طرح در استان گیلان به عهده جهاد کشاورزی این استان گذاشته شد. متعاقب آن پروپوزال طرح تحقیقاتی جهت بررسی و اعلام نظر جهت تامین اعتبار به جهاد کشاورزی استان گیلان ارسال گردید و پس از بررسی، جهاد کشاورزی استان گیلان، درخواست نمودند که شناسنامه کامل طرح تحقیقاتی مورد نظر و زیر پروژه های مربوطه جهت بررسی ارسال گردد که متعاقب آن شناسنامه طرح تحقیقاتی مربوطه تدوین و به سه استان مد نظر(گیلان، مازندران و اردبیل) برای اجرای طرح ارسال گردید.

● چه باید کرد:

۱) تغییر نگرش نسبت به آفت: با گسترش آفت به مناطق مختلف در استان گیلان و نیز استان های همجواراردبیل و مازندران، باید بپذیریم که این آفت در کشور استقرار پیدا کرده و چاره ای نداریم جز اینکه آن را به عنوان عضو جدیدی از اکوسیسم مناطق آلوده بپذیریم وبا آن تعامل نماییم.باید کلمه مهار آفت را جایگزین قلع و قمع آن نمود و بر این اساس برنامه ریزی کرد. هم مسئولین، هم کارشناسان و نیز کشاورزان و باغداران بایدبه این نکته توجه داشته باشند که هم اکنون آفت در کشور مستقر شده و در سطح نسبتا وسیعی گسترش یافته است، بنا بر این تصور این که مناطق آلوده عاری از این آفت شود، تقریبا امری غیر ممکن است، ولی به عنوان یک آفت قرنطینه ای داخلی باید اقدامات کنترلی شدید برای جلوگیری از گسترش آن به سایرمناطق به عمل آورد.

۲) با تدوین استراتژی ملی برای جلوگیری از انتشار و گسترش آن به سایر مناطق کشور اهتمام نمود.با توجه به اینکه دستگاههای مختلفی از جمله سازمان حفظ نباتات ، سازمان جنگل‌ها و مراتع کشور و مدیریت های جهاد کشاورزی استان های مربوطه در این خصوص وظیفه مند هستند، نبود مدیریت واحد در اعمال استراتژی واحد برای کنترل و مهار آفت، فرصتی را برای آفت فراهم نموده که به صورت بلامنازع بیش از پیش به دامنه گسترش خود در کشور بیفزاید،بنابراین لازم است دستگاههای اجرایی مسئول با همفکری، هم اندیشی و همکاری بیش از پیش بر اساس نظرات کارشناسی و با توسل به شیوه ها و روشها موثر و سازگار با طبیعت، استقرار شبکه های بازدید پیش آگاهی، مانع از گسترش آفت به مناطق غیر آلوده کشور شوند.

۳) برنامه های تحقیقاتی برای مدیریت کنترل پروانه برگ خوار سفید آمریکایی

به منظور کنترل پایدار آفت، لازم است موسسات و مراکزتحقیقاتی، دانشگاهها با تدوین یک طرح تحقیقاتی منسجم و همه سو نگر، تحقیقات جامعی را به انجام برسانند که دستاوردهای آن بتواند آفت را به طور پایدار مهار نماید.با اجرای چنین طرح جامع تحقیقاتی، اطلاعات جدیدی از جنبه های زیستی ، رفتاری ، اکولوژیک ، عوامل زنده و غیر زنده تاثیر گذار روی جمعیت آفت و دشمنان طبیعی آن و نیز روشهای گوناگون متصور و آزمایش شده بر روی آن در سایر کشورها را بررسی و نتایج این طرح های تحقیقاتی را در برنامه مدیریتی آینده وارد نموده و تراکم و انبوهی آفت را به پایین تر از سطح زیان اقتصادی کاهش داد. برای دستیابی به این مهم، گروه تحقیقات حمایت و حفاظت موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور با مشارکت موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور اقدام به تدوین این طرح جامع و زیر پروژه های آن نموده است . طرح با عنوان " تحقیق برای مدیریت کنترل تلفیقی پروانه برگ خوار سفید آمریکایی" به منظور دستیابی به اهداف کنترل پایدار آفت تدوین شده است.

با توجه به این که تامین اعتبار برای اجرای طرح های تحقیقاتی همیشه با تنگناهایی همراه بوده است و بخصوص درسال های اخیر که مشتری دار بودن طرح های تحقیقاتی مد نظر می باشد ، بنابراین تامین اعتبارات لازم برای اجرای اینچنین طرح های تحقیقاتی که وظیفه حاکمیتی دولت است باید توسط سازمان ها و دستگاههای ذیربط صورت پذیرد. با توجه به اهمیت موضوع و احساس مسئولیت و دلسوزی که در مسئولین سازمان ها و ادارات ذیربط سراغ داریم امید است تا با تخصیص اعتبارات درخواستی ، شرایط لازم را برای عملیاتی شدن آن فراهم کنند.

 



JavaScript Codes


Javascripts